Düzgün qaz sayğacının seçilməsi qaz sərfiyyatının dəqiq ölçülməsi və enerji istehlakına nəzarətin təmin edilməsi üçün vacib addımlardan biridir. Qaz sayğacı istifadə olunan qazın həcmini ölçərək dəqiq hesablaşmaya və sərfiyyatın nəzarətdə saxlanmasına imkan verir.
Bazarda müxtəlif növ qaz sayğacları mövcuddur. Düzgün modelin seçilməsi istifadə olunan qazın növü, quraşdırmanın xüsusiyyətləri, tələb olunan ölçmə dəqiqliyi və büdcə kimi bir sıra amillərdən asılıdır.

Qaz sayğacı seçərkən nələrə diqqət etmək lazımdır?

Qaz sayğacları müxtəlif konstruksiyalarda istehsal olunur. Ən geniş yayılmış növlərə membranlı, rotor və turbin tipli qaz sayğacları daxildir.
Membranlı qaz sayğacları, xüsusilə məişət qaz sistemlərində, ən çox istifadə olunan modellərdəndir. Onların işləmə prinsipi qazın iki membran kamerasını doldurması və bunun nəticəsində qaz axınının ölçülməsi mexanizminin hərəkətə gətirilməsinə əsaslanır. Sadə konstruksiyası, münasib qiyməti və göstəricilərin manipulyasiyasına qarşı qorunma imkanları bu sayğacların əsas üstünlüklərindəndir.
Rotor və turbin tipli qaz sayğacları isə daha böyük qaz axınının olduğu sənaye quraşdırmalarında istifadə edilir. Rotor modellərində qaz axını fırlanan rotor vasitəsilə, turbin tipli sayğaclarda isə fırlanan turbin vasitəsilə ölçülür. Bu modellər böyük həcmli qaz sərfiyyatının ölçülməsi üçün daha uyğundur.

Qaz sayğacının ölçüsü niyə vacibdir?

Sayğacın konstruksiyası ilə yanaşı, onun ölçüsü və qaz axınına uyğunluğu da böyük əhəmiyyət daşıyır. Qaz sayğaclarının ölçüləri adətən G1.6, G2, G4, G6, G10, G16 və s. göstəricilərlə müəyyən edilir.
Məişət qaz sistemlərində ən çox G4 və G6 tipli sayğaclardan istifadə olunur. Sənaye quraşdırmalarında isə daha böyük ölçülü, məsələn, G10-dan G65-ə qədər modellərə rast gəlinir.
Göstəricidəki rəqəm sayğacın qaz axını üzrə nominal tutumunu ifadə edir. Buna görə model seçilərkən quraşdırmanın maksimum və gözlənilən qaz sərfiyyatı nəzərə alınmalıdır.

Qaz sayğacını necə düzgün oxumaq olar?

Qaz sayğacının göstəricisini oxumaq, adətən, olduqca sadədir. Əsas diqqət sayğacın üzərində yerləşən və cari qaz sərfiyyatını kubmetr (m³) ilə göstərən hesablama mexanizminə yönəldilməlidir.
Göstəricini oxuyarkən əsasən vergül və ya onluq nöqtədən əvvəlki rəqəmlər nəzərə alınır. Onluq hissədən sonrakı rəqəmlər isə hesablamaya daxil edilmir.
Qaz sayğacı sərfiyyatı kubmetrlə göstərsə də, qazın ödənişi kilovat-saat (kWh) ilə hesablana bilər. Sayğac göstəricisini hesab-faktura ilə müqayisə etmək üçün qaz sərfiyyatını kWh-a çevirmək lazımdır. Bunun üçün hesab-fakturada göstərilən çevirmə əmsalından istifadə edilir.
Məsələn, çevirmə əmsalı 11,17-dirsə, 1 m³ qazın təxminən 11,17 kWh enerjiyə uyğun olduğu qəbul edilir.

Keyfiyyətli qaz sayğacının seçilməsinin əhəmiyyəti

Qaz sayğacının ölçmə dəqiqliyi qaz təchizatçısı ilə müştəri arasında şəffaf hesablaşmanın əsas şərtlərindən biridir. Buna görə cihaz quraşdırılmadan əvvəl onun həm quraşdırmanın xüsusiyyətlərinə, həm də tələb olunan texniki göstəricilərə uyğunluğu yoxlanılmalıdır.
Etibarlı istehsalçıların qaz sayğacları dəqiq ölçmə, uzunmüddətli istismar və etibarlı işləmə baxımından üstünlük təşkil edir. Məsələn, METRIX, KEN və WEBA kimi istehsalçıların məhsulları müxtəlif qaz sistemlərində istifadə üçün nəzərdə tutulmuş modellər və aksesuarlar təklif edir.
METRIX G4 membranlı qaz sayğacları, o cümlədən impuls ötürücülü modellər, qaz axınının dəqiq ölçülməsinə imkan verən ölçmə mexanizmi ilə təchiz olunur. İmpuls ötürücü sayğacın göstəricilərinin elektron sistemlərə ötürülməsinə və uzaqdan monitorinq imkanlarının tətbiqinə şərait yarada bilər.

Nəticə

Qaz sayğacı seçərkən ilk növbədə quraşdırmanın növü, gözlənilən qaz sərfiyyatı, tələb olunan ölçmə dəqiqliyi və sayğacın texniki xüsusiyyətləri nəzərə alınmalıdır.
Məişət sistemləri üçün membranlı G4 və G6 modelləri geniş istifadə olunduğu halda, daha yüksək qaz axını tələb edən sənaye sistemlərində rotor və turbin tipli sayğaclar daha uyğun seçim ola bilər.
Düzgün seçilmiş qaz sayğacı sərfiyyatın dəqiq ölçülməsinə, hesablaşmaların şəffaf aparılmasına və qaz sisteminin daha effektiv idarə olunmasına kömək edir.