Qaz boru sistemləri sahəsində fəaliyyət göstərən mütəxəssis kimi, qaz borularında aşağı təzyiq problemi ilə bağlı çoxsaylı müraciətlərlə qarşılaşırıq. Bu problem qazla işləyən cihazların normal fəaliyyətinə mane ola, səmərəliliyi azalda və hətta təhlükəsizlik riskləri yarada bilər.

Bu məqalədə qaz borularında aşağı təzyiqin əsas səbəblərini araşdıracaq və bu problemin düzgün başa düşülməsi və həlli üçün vacib məlumatları təqdim edəcəyik.

1. Təchizat mənbəyindən yaranan problemlər

Qaz təzyiqinin aşağı düşməsinin əsas səbəblərindən biri qaz təchizatı mənbəyi ilə bağlı problemlər ola bilər.

Qaz təchizatı şirkəti əraziyə sabit təzyiqlə qaz çatdırmağa cavabdehdir. Lakin onların tərəfində baş verən aşağıdakı hallar qaz təzyiqinin azalmasına səbəb ola bilər:

• Texniki xidmət işləri;
• Qaz xətlərində zədələnmələr;
• Ərazidə qaz tələbatının kəskin artması.

Məsələn, qış aylarında istilik sistemlərindən istifadə artdığı üçün qaz tələbatı əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlir. Bu zaman qaz paylama şəbəkəsi artan tələbi tam qarşılaya bilmədikdə borularda təzyiq azalması baş verə bilər.

Bundan əlavə, əsas qaz xəttində sızma olduqda qaz itkisi yaranır və nəticədə sistemdə təzyiq aşağı düşür.

2. Borularda tıxanmalar

Qaz borularında aşağı təzyiqin digər geniş yayılmış səbəbi boru daxilində yaranan tıxanmalardır.

Zaman keçdikcə boruların daxilində aşağıdakı materiallar toplana bilər:

• Toz və çöküntülər;
• Pas qalıqları;
• Müxtəlif yad hissəciklər.

Xüsusilə köhnə binalarda uzun müddət istifadə olunan boruların daxili səthində korroziya yarana bilər. Bu isə qaz axınının məhdudlaşmasına və təzyiqin azalmasına səbəb olur.

Bəzi hallarda həşəratlar və ya kiçik heyvanlar borulara daxil olaraq qaz axınının qarşısını ala bilər.

Keyfiyyətli və korroziyaya davamlı materiallardan hazırlanmış boruların istifadəsi bu problemlərin yaranma ehtimalını azaldır.

3. Borularda qaz sızmaları

Qaz borularında yaranan sızmalar təzyiqin aşağı düşməsinə ciddi təsir göstərir.

Hətta kiçik bir sızma belə zamanla qaz itkisinə və sistem təzyiqinin azalmasına səbəb ola bilər.

Sızmaların əsas səbəbləri:

• Boruların köhnəlməsi;
• Mexaniki zədələnmələr;
• Quraşdırma səhvləri;
• Keyfiyyətsiz birləşmələr.

Məsələn, tikinti işləri zamanı ağır texnikanın qaz xəttinə zərər verməsi və ya birləşmələrin düzgün quraşdırılmaması sızmalara gətirib çıxara bilər.

Qaz sistemlərinin mütəmadi yoxlanılması sızmaların erkən aşkarlanması və təhlükələrin qarşısının alınması üçün vacibdir.

4. Qaz cihazları ilə bağlı problemlər

Bəzən aşağı qaz təzyiqinin səbəbi borular deyil, qazla işləyən avadanlıqlar ola bilər.

Nasaz tənzimləyici (regulyator) qaz axınını düzgün idarə edə bilmədikdə təzyiq dəyişiklikləri yaranır.

Digər səbəb isə qaz cihazlarının sistemə düzgün uyğun seçilməməsidir.

Məsələn:

• Böyük gücə malik cihaz;
• Kiçik diametrli qaz borusu.

Bu halda boru tələb olunan qaz həcmini təmin edə bilmir və nəticədə təzyiq aşağı düşür.

Düzgün boru ölçüsünün və uyğun avadanlığın seçilməsi sabit qaz təminatı üçün vacibdir.

5. Yüksək hündürlük

Ərazinin yerləşdiyi yüksəklik də qaz təzyiqinə təsir edə bilər.

Hündürlük artdıqca atmosfer təzyiqi azalır. Bu isə qaz sistemlərinin iş prinsipinə təsir göstərə bilər.

Yüksək dağlıq ərazilərdə qazın genişlənməsi fərqli baş verir və boru daxilində lazımi təzyiqin saxlanılması çətinləşə bilər.

Bu səbəbdən belə ərazilərdə qaz sistemləri xüsusi mühəndis hesablamaları əsasında layihələndirilməlidir.

6. Temperatur dəyişiklikləri

Temperatur qaz təzyiqinə birbaşa təsir edən amillərdən biridir.

Qaz:

• İstilik zamanı genişlənir;
• Soyuq havada sıxılır.

Xüsusilə qış aylarında aşağı temperatur qazın həcminin azalmasına və borularda təzyiqin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər.

Boru xətlərinin düzgün izolyasiya olunması temperatur dəyişikliklərinin təsirini azaltmağa və daha stabil qaz təzyiqi təmin etməyə kömək edir.

7. Yanlış boru diametrinin seçilməsi

Qaz sistemlərində boru ölçüsünün düzgün hesablanmaması da təzyiq problemlərinə səbəb ola bilər.

Əgər borunun diametri qaz tələbatına uyğun olaraq çox kiçik seçilərsə:

• Qaz axını məhdudlaşır;
• Təzyiq itkisi artır.

Əksinə, həddindən artıq böyük diametrli borular da sistemin effektivliyinə mənfi təsir göstərə bilər.

Düzgün boru ölçüsünün seçilməsi üçün qaz sərfiyyatı, məsafə və sistemin texniki xüsusiyyətləri nəzərə alınmalıdır.

Qaz borularında aşağı təzyiq müxtəlif səbəblərdən yarana bilər:

• Təchizat problemləri;
• Boru tıxanmaları;
• Qaz sızmaları;
• Avadanlıq nasazlıqları;
• Temperatur dəyişiklikləri;
• Yanlış layihələndirmə.

Etibarlı qaz təminatı üçün yüksək keyfiyyətli materiallardan istifadə etmək, düzgün layihələndirmə aparmaq və sistemlərə müntəzəm texniki xidmət göstərmək vacibdir.

Peşəkar mühəndis yanaşması qaz sistemlərinin təhlükəsiz, səmərəli və uzunmüddətli fəaliyyətini təmin edir.